हवामान खात्याचे अंदाज आणि नक्षत्रांचे गणित पुन्हा एकदा कोलमडल्याचे चित्र पाहायला मिळत आहे. खरीप हंगामाची पायाभरणी करणारे अत्यंत महत्त्वाचे 'रोहिणी नक्षत्र' बहुतांश भागात कोरडे गेल्याने खुलताबाद तालुक्यातील शेतकरी पुरता हवालदील झाला आहे. उन्हाची तीव्रता आणि पावसाची हुलकावणी यामुळे शेतजमिनी तशाच पडून आहेत. आता बळीराजाचे डोळे आभाळाकडे लागले असून, संपूर्ण मदार 'मृग नक्षत्रा'वर येऊन ठेपली आहे.
दरवर्षीप्रमाणे यंदाही शेतकऱ्यांनी मोठ्या आशेने खरिपाची तयारी केली. शेतातील नांगरणी, वखरणीसारखी मशागतीची कामे वेळेत पूर्ण झाली. सावकार, बँका किंवा पदरचे पैसे मोडून शेतकऱ्यांनी महागडी बियाणे, खते आणि कीटकनाशके खरेदी करून घरात आणून ठेवली आहेत. मात्र, पाऊस लांबल्याने ही सर्व गुंतवणूक सध्या अडकून पडली आहे. पाऊस आणखी लांबल्यास दुबार पेरणीचे संकट ओढावण्याची भीती व्यक्त होत असून, यामुळे उत्पादन खर्च वाढून शेतकऱ्यांचे कंबरडे मोडण्याची शक्यता आहे.
खुलताबाद तालुक्यात प्रामुख्याने सोयाबीन, कापूस, मका, तूर आणि बाजरी या पिकांची मोठ्या प्रमाणावर लागवड केली जाते. या पिकांची पेरणी जूनच्या पहिल्या पंधरवड्यात होणे उत्पादनाच्या दृष्टीने अत्यंत गरजेचे असते. मात्र, रोहिणी नक्षत्राने दगा दिल्यामुळे आणि काही ठिकाणी केवळ तुरळक सरी कोसळल्यामुळे जमिनीत पेरणीयोग्य ओलावाच तयार झालेला नाही.
> कृषी तज्ज्ञांनी शेतकऱ्यांना आवाहन केले आहे की, केवळ एका पावसावर विसंबून घाईघाईने पेरणी करू नये. कमीत कमी ७५ ते १०० मिमी सलग आणि समाधानकारक पाऊस झाल्याशिवाय आणि जमीन पूर्णपणे ओलसर झाल्याशिवाय पेरणीचे धाडस करू नये. अपुऱ्या ओलाव्यावर पेरणी केल्यास आणि नंतर पावसाने खंड दिल्यास बियाणांची उगवण क्षमता संपते, ज्यामुळे शेतकऱ्यांचे दुप्पट नुकसान होऊ शकते.
गेल्या काही वर्षांत 'क्लायमेट चेंज'मुळे पावसाचा पॅटर्न पूर्णपणे बदलला आहे. कधी सुरुवातीलाच अतिवृष्टी होते, तर कधी ऐन पिकाच्या वाढीच्या काळात महिना-महिना पाऊस गायब होतो. यंदा तर सुरुवातीलाच पावसाने ओढ दिल्याने ग्रामीण भागात चिंतेचे ढग दाटले आहेत. आता शेतकरी केवळ आणि केवळ 'मृग नक्षत्रा'त धुवांधार पाऊस पडावा यासाठी वरुणराजाकडे साकडे घालत आहेत. मृगाचा पाऊस वेळेत झाला, तरच खरिपाला संजीवनी मिळेल, अन्यथा यंदाचा हंगाम सुरुवातीलाच धोक्यात येण्याची चिन्हे आहेत.
0 Comments